خواص درمانی افسنتین

اشتها را تحریك مى كنم و اختلالات معدى را از بین مى برم .
براى درمان كابوس ، لقوه و بى حسى اعضا مفیدم .
دوست صمیمى كبد هستم .
 

فارسى من ((خارا گوش )) و ((مروه )) است ، ولى در داروخانه ها و عطاریها به من ((افسنتین )) مى گویند. در كتب قدیم ((كشوتا)) و ((شیخ رومى )) به من لقب داده اند، عربى من ((فترق )) است و در مصر به یك نوع من ((دسیسه )) و كوهى مرا ((ربل )) گویند. تركى من ((قوت اوذى )) است ، گیاه من بین بوته و درخت بوده و گل آن شبیه گل با بونه گاو چشم است . من داراى انواع و اقسام خراسانى ، نبطى ، رومى ، سویسى ، بلژیكى و فرانسوى هستم . یك نوع من كه در سواحل دریاى مازندران از گیلان تا آستارا مى روید، در اطراف رشت به آن ((واش )) و ((گنداوش )) گویند و گیلانیان جوشانده آن را به مقدار كم براى رفع اختلالات معدى و زیاد شدن اشتها و درمان یبوست مى نوشند. من داراى طعمى تلخ بوده ، و ایرانیان تلخى مرا شبیه تلخى ((صبر)) مى دانند و در كتاب مقدس انجیل تلخى حقیقت را به تلخى من تشبیه كرده اند. وقتى گیاه من گل كرد، بایستى آن را چید و در سایه و جاى خنك آویزان كرد تا خشك شود. نوع وحشى من مفیدتر از انواع پرورش یافته است .
پزشكان و داروسازان سنتى ایران مرا داروى ضد كرم و مقوى معده و اشتهاآور مى دانستند. من مسهل صفرا و با اسطو خودوس و افتیمون مسهل سودا بوده ، براى سردرد، لقوه ، فلج ، و بى حسى اعضا مفید مى باشم . براى درمان كابوس ، سرگیجه ، مالیخونا نیز سودمندم . دوست كبد و درمان ورم طحال و رحم مى باشم و مرا براى درد اعصاب و بواسیر و ورم چشم تجویز مى كنند.
من با اینكه قاعده آور نیستم ، براى دخترانى كه به علت ضعف دچار یائسگى پیشرس شده اند، مفید بوده و عادت ماهانه زنان را منظم مى كنم . چون مرا ساییده ، در پارچه كتان بسته و آن را در آب جوش فرو برده روى پلك چشم بگذارند، لكه هاى قرمز چشم را كه در اثر ضربه پیدا شده باشد، برطرف مى كنم . زیرا من خون را به سوى خود جذب مى كنم ، ضماد پخته من براى درد چشم پیدا مى شود نافع است .
چون برگ بوته مرا در آب یا الكل و یا روغن بجوشانند، و با آن گوش را بخور دهند، درد آن را ساكت مى كنم و ورم بناگوش را التیام مى دهم و چرك و عفونت گوش را از بین مى برم . چكاندن جوشانده من براى سنگینى و عفونت گوش كه در اثر آب رفتن در آن پیدا شده باشد نافع است .
من ضد عفونى كننده و كرمكش قوى و ضد حشره مى باشم . گذاشتن من در صندوق و كمد مانع بید زدن لباس مى شود، و چنانچه مرا با مركب مخلوط كرده ، و با آن كتاب بنویسند، مانع تغییر رنگ آن شده و اوراق آن را از شر حشرات و موش محفوظ مى دارم . اگر مرا با روغن مخلوط كرده ، بر بدن بمالید پشه و مگس به شما نزدیك نخواهد شد.
در گذشته كه پنى سیلین و داروهاى میكروبكش كشف نشده بود، من بهترین داروى ضد میكروب بوده و در مواقع شیوع امراض مسرى مانند طاعون مرا تجویز مى كردند. من تب بر و ضد یرقان بوده و براى جلوگیرى از آب آوردن نسوج به كار مى روم . من در درمان اسهال مزمن معجزه مى كنم و ضد نفخ مى باشم و براى امراض نوبه اى سود فراوان دارم ، ضماد پخته نمك زده من در روى زخمهاى عفونى و گنده تاول ، اثر ضد عفونى كننده و التیام دارد. براى این كار نیز مى توان از تنتور من استفاده كرد. من سرعت جریان خون را زیاد مى كنم و خون را به سوى خود جذب مى نمایم ، براى رفع ترشحات زنانه مى توانید از من استفاده كنید. ممكن است بعضیها به من حساسیت داشته یا از خوردن من ناراحت شوند، این اشخاص و بیماران عصبى و مبتلایان به خونریزى بایستى از خوردن من پرهیز نمایند روى هم رفته مصرف من به طور مداوم جایز نیست و بایستى با فاصله انجام گیرد.
قسمت مورد استفاده من برگ و سر شاخه هاى گلدار من است ، مقدار خوراك آنها نیم تا دو گرم به عنوان مقوى معده ، دو تا سه گرم براى دفع كرم ، به مدت پنج روز متوالى است .
دمكرده 5 تا ده گرم من در یك لیتر آب بدون قند، به عنوان تب بر به كار مى رود. قند از تاءثیر من مى كاهد. خیسانده 30 تا 100 گرم من در هزار، بهتر از دمكرده آن است . در موقع تب و لرز موقعى كه گنه گنه و داروهاى دیگر مؤ ثر واقع نشوند، شراب من اثر آنها را زیاد مى كند.
من در اطراف تهران - ارتفاعات دماوند - در آذربایجان ، خراسان ، ییلاق عمار لو - بین چرم كش - و شورین - نیز مى رویم .

افسنتین دریایى

گیاه شناسان جدید مرا ((افسنتین دریایى )) نامیده اند. عربى من شیخ البحر است . من در شمال غربى ایران ، مخصوصا سواحل دریاچه رضائیه و اطراف شاهپور تا میانه در كنار مردابها و شوره زارها و همچنین در بلوچستان بطور خودرو به عمل مى آیم . خواص من بین درمنه تركى و افسنتین است . سرشاخه هاى گلدار و برگ من - مقوى معده ، ضد كرم ، درمان مرض قند و ضد صرع است .براى دفع كرم بایستى چهار تا هشت گرم سر شاخه گلدار و برگ مرا جوشانده ، و صبح ناشتا پس از شیرین كردن نوشید، و براى دفع كرمك مى توان این جوشانده را تنقیه كرد. مقدار خوراك سر شاخه هاى خشك و برگ من چهار تا هشت گرم براى اشخاص بالغ و یك تا دو گرم براى اطفال است كه بطور گرد كوبیده جوشانده و تنقیه مصرف مى شود. ماده عامله من شبیه سنتونین است و چون داراى اثر سمى است ، نبایستى زیاد مصرف ، شود. وجود من در اطراف دریاچه حوض سلطان چندان قطعى نیست .

• برچسب ها: خواص درمانی افسنتین، اشتها، اختلالات معدى، درمان كابوس، لقوه، بى حسى، كبد،