دانشنامه آزاد - ازدواج در مقابل خدمت، در مقابل ربودن زن، و در مقابل خریداری (كنیز)

آیا چگونه یك مرد زن خود را از میان افراد قبیلة دیگر به چنگ می‌آورد؟ در آن هنگام كه سازمان مادرشاهی روی كار بود، مرد ناچار باید به قبیلة زن برود و در آنجا زندگی كند. بتدریج كه نظام پدرشاهی قوت می‌گرفت، داماد حق آن را پیدا می‌كرد كه زن خود را بردارد و به قبیلة خویش ببرد، منتها به این شرط كه مدتی درخدمت پدر زن خود كار كند؛ چنین بود كه یعقوب پیغمبر، برای آنكه زنان خود لیئه و راحیل را به چنگ آرد، مدتی برای لابان كار كرد. غالباً مرد سعی می‌كرده است كه زن خود را با اعمال زور به اختیار درآورد و از كاركردن برای پدر زن فرار كند، این گونه زن گرفتن (از طریق ربودن زن) امتیازی برای مرد به شمار می‌رفت، چه از یك طرف كنیزی برایگان تحصیل می‌كرد و از طرف دیگر غلامبچگانی برای او پیدا می‌شد، و هر چه تعداد این قبیل فرزندان فزونی می‌یافت فرمانبرداری و پیوستگی زن نسبت به مرد شدیدتر می‌شد. چنین ازدواجی كه به صورت ربودن صورت می‌گرفت عمومیت نداشته، ولی گاه به گاه اتفاق می‌افتاده است-

در میان هندیشمردگان آمریكای شمالی، زنان در جزو غنایم جنگی به شمار می‌رفتند. این عمل به قدری رواج داشت كه در بسیاری قبایل زن و شوهر هر یك به لغتی سخن می‌گفتند كه دیگری آن را نمی‌فهمیده است؛ در میان اسلاوهای روسیه و صربستان، تا قرن گذشته، ازدواج با ربودن زن هنوز رواج داشت و از بازماندة همین عادت است كه هنوز در جشنهای عروسی، داماد تشریفاتی را انجام می‌دهد كه به ربودن عروس بسیار شباهت دارد. به هر صورت، این عمل یكی از صورتهای جنگ پایان ناپذیر میان قبایل بود و غیرمعقول به شمار نمی‌رفت، و همین عمل سرچشمة نزاعی دایمی است كه میان زن و مرد وجود دارد و جز شبهای معدود، و در مواقع خوابهای عمیق، فرو نمی‌نشیند.

هنگامی كه ثروت زیاد شد، مردم كم‌كم دریافتند كه اگر به پدر عروس هدیه یا مقداری پول از طرف نامزد زناشویی پرداخته شود، بهتر از آن است كه به خاطر به دست آوردن زن در نزد قبیلة دیگر به بیگاری روند، یا برای ربودن او خود را به دردسر اندازند و جنگ و خونریزی را سبب شوند. از همین جاست كه خریدن زن از والدین او قاعدة رایج زناشویی در میان اجتماعات اولیه گردید. شكل متوسطی از زناشویی در جزیرة ملانزی دیده می‌شود؛ و آن این است كه پس از ربودن عروس، با پرداخت مبلغی مال به خانوادة او، زناشوییی را كه از راه سرقت انجام شده مشروع و قانونی می‌سازند؛ در گینة جدید، مرد عروس خود را می‌رباید و پنهان می‌شود و، در عین حال، دوستان خود را نزد خانوادة عروس می‌فرستد تا قیمت عروس را با آن طی كنند. تعجب در این است كه چگونه یك عمل خلاف اخلاق با پرداخت مبلغی مال صورت صحیح پیدا می‌كند و از زشتی می‌افتد‍! از یك مادر قبیلة مائوری حكایت می‌كنند كه زار زار می‌گریسته و به مردی كه دخترش را ربوده لعنت می‌فرستاده است، هنگامی كه داماد نزد او می‌آید و یك پتو به عنوان هدیه به وی می‌دهد، می‌گوید: «این چیزی است كه می‌خواستم، و برای همین بود كه می‌گریستم.» ولی معمولا قیمت عروس بیش از یك پتو بوده است: در میان قبیلة هوتنتوت، یك گاو نر یا ماده؛ در قبیلة كرو، سه گاو و یك گوسفند؛ در قبیلة كافرها، از شش تا سی گاو، بر حسب مقام خانوادة عروس؛ و در میان توگوها، هدیه‌ای نقدی معادل 16 دلار، و هدیه‌ای جنسی به ارزش 6 دلار.

خرید و فروش زن در تمام افریقا رایج است، و در چین و ژاپن هنوز صورت عادی دارد؛ در هندوستان قدیم، و در نزد یهودیان قدیم، در امریكای مركزی پیش از زمان كریستوف كلمب، و در پرو نیز شایع بوده، و هم امروز نمونه‌هایی از آن در اروپا دیده می‌شود. این نوع ازدواج در واقع نتیجة سازمان پدرشاهی خانواده به شمار می‌رود، چه پدر مالك دختر بود و حق هرگونه تصرف را نسبت به آن داشت و، غیر از قیود بسیار ناچیز،‌هیچ مانعی نمی‌توانسته او را از كاری كه می‌خواهد بكند بازدارد؛ هندیشمردگان اورینوكو می‌گویند كه نامزد بایستی پولی را كه پدر خرج تربیت دخترخود كرده است به او بپردازد. در بعضی از كشورها، دختر را در میدانهای عمومی نمایش می‌دادند تا مگر از میان مردان كسی خواستار و خریدار او شود؛ مردم سومالی چنین عادت دارند كه دختر را بیارایند و او را، سواره یا پیاده، در میان بوهای خوش‌عطر و عود حركت دهند تا دامادهای داوطلب تحریك شوند و بهای بیشتری بپردازند. از آماری كه در دست است هیچ برنمی‌آید كه زنی از چنین نوع زناشویی شكایت داشته باشد، بلكه كاملا قضیه برعكس است و زنان به بهایی كه در مقابل خریداری آنان پرداخته می‌شده افتخار می‌كردند و زنی را كه بدون فروخته شدن تن به ازدواج با مردی می‌داد تحقیر می‌كردند، چه در نظر آنان ازدواجی كه بر بنیان عشق و محبت صورت می‌گرفته و مسئلة پرداخت وجه در كار نبوده، همچون كسبی نامشروع بوده، كه بدون پرداخت چیزی منافعی عاید شوهر می‌گردیده است. از طرف دیگر، رسم چنان بود كه پدر عروس، در مقابل هدیه یا پولی كه از داماد می‌گرفت، هدیه‌ای نیز به او می‌داد، كه رفته رفته مقدار آن ترقی كرده و به اندازة هدیة داماد رسیده است. پس پدران ثروتمند از آن پیشتر رفته، بر مبلغ هدیه افزودند تا دختران خود را بهتر به شوهر بفرستند؛ به این ترتیب است كه قضیة همراه كردن جهیز با عروس به میان آمد؛ در واقع این دفعه پدر عروس است كه داماد را می‌خرد، یا لااقل دو عمل خرید پهلو به پهلوی یكدیگر سیر می‌كند.

تاریخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی