دانشنامه آزاد - اثر تعدد زوجات در بهبود نسل

بیشك، تعدد زوجات در اجتماعات اولیه امر مناسبی بوده، زیرا عدد زنان بر مردان فزونی داشته است. از لحاظ بهبود نسل هم باید گفت كه چندگانی برتكگانی فعلی ترجیح داشته است. چه، همان گونه كه می‌دانیم، اكنون وضع به صورتی است كه تواناترین و محتاط‌ترین مردان عصر جدید غالباً دیر موفق به اختیار همسر می‌شوند و، به همین جهت، كم فرزند می‌آورند. در صورتی كه، در ایام گذشته، تواناترین مردان، ظاهراً، به بهترین زنان دست می‌یافتند و فرزندان بیشتر تولید می‌كردند. به همین جهت است كه تعدد زوجات مدت مدیدی در میان ملتهای اولیه، بلكه ملتهای متمدن، توانسته است دوام كند، و فقط در همین اواخر و در زمان ماست كه رفته رفته دارد از كشورهای خاوری رخت برمی‌بندد.

در زوال این عادت عواملی چند دخالت كرده است: زندگانی كشاورزی، كه حالت ثباتی دارد، سختی و ناراحتی زندگی مردان را تقلیل داد و مخاطرات كمتر شد؛ به همین جهت عدة مرد و زن تقریباً مساوی یكدیگر شد و، در این هنگام، چند زنی، حتی در اجتماعات اولیه، از امتیازات اقلیت ثروتمندی گردید، و تودة مردم به همین جهت با یك زن به سر می‌برند و عمل زنا را چاشنی آن قرار می‌دهند. در صورتی كه اقلیت دیگری، خواه ناخواه به عزوبت تن می‌دهند و با این محرومیت زمینه را برای ثروتمندانی كه چند زن می‌گیرند مهیا می‌سازند. هر چه عدد مرد و زن به یكدیگر نزدیكتر می‌شد، حس غیرت مرد نسبت به زن خود، و حرص زن برای نگاهداری شوهر، بیشتر می‌گردید، چه، از لحاظ تساوی عده، برای اغنیا گرفتن زنهای متعدد باسانی میسر نمی‌شد، مگر آنكه زنان یا نامزدهای دیگران را غصب كنند. در بعضی ازمواقع اتفاق می‌افتاد كه شوهران این زنان را از پا درمی‌آوردند تا بر زنان ایشان دست یابند؛ با چنین اوضاع و احوال، تعدد زوجات فقط برای كسانی میسر می‌شد كه زرنگتر و چاره‌سازتر بودند. بتدریج كه ثروت در نزد یك فرد به مقدار زیاد جمع می‌شد و از آن نگرانی پیدا می‌كرد كه چون ثروتش به قسمتهای زیاد منقسم شود سهم هر یك از فرزندان كم خواهد شد، این فرد به فكر می‌افتاد كه میان «زن اصلی و سوگلی» و «همخوابه»‌های خود فرق بگذارد، تا میراث، تنها، نصیب فرزندان زن اصلی شود- ازدواج تا نسل معاصر در قارة آسیا تقریباً بدین ترتیب بوده است. كم‌كم زن اصلی مقام زن منحصر به فرد را پیدا كرد و زنان دیگر، یا محبوبه‌های سری مرد شدند، یا اصلا از میان رفتند. هنگامی كه دین مسیح ظهور كرد، چندگانی از بین رفت و، لااقل در اروپا، زن منحصر به فرد صورت اساسی و رسمی ازدواج را تشكیل داد؛ ولی باید دانست كه این نوع زناشویی امری مصنوعی است كه در دورة تاریخ مدون ایجاد شده و به سازمان طبیعی ابتدای پیدایش تمدن ارتباطی ندارد.

تاریخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی