دانشنامه آزاد - تعدد زوجات

ازدواج فردی بیشك از آنجا پیدا شد كه مرد میل داشته است بندگان بیشتری به بهای ارزان در اختیار داشته باشد، و نمی‌خواست كه دارایی او، پس از مرگش، به فرزند دیگران برسد. چند همسری (چندگانی)، كه عبارت از ازدواج یك فرد با چند فرد غیرهمجنس خود بود، كم كم به صورت چند شوهری درآمد، و یك زن چند شوهر می‌گرفته است. این كیفیت در قبیلة تودا و بعضی از قبایل تبت قابل مشاهده است؛ این عادات معمولا در كشورهایی پیدا می‌شود كه عدد مردان بر عدد زنان فزونی قابل ملاحظه دارد. ولی مردان بزودی از این عادتها تنها به نفع خود استفاده كردن

د و صورت دیگر آن را متروك ساختند؛ و اینك چندگانی، تنها، به صورت تعدد زوجات وجود دارد. علمای دینی در قرون وسطی چنین تصور می‌كردند كه تعدد زوجات از ابتكارات پیغمبر اسلام است؛ در صورتی كه چنین نیست و، چنانكه دیدیم، در اجتماعات اولیه اصل چند همسری روشی متداول و رایج بوده است. عللی كه سبب پیدایش عادت تعدد زوجات در اجتماعات اولیه گشته فراوان است: به واسطة اشتغال مردان به جنگ و شكار، زندگی مرد بیشتر در معرض خطر بود، به همین جهت مردان بیشتر از زنان تلف می‌شدند، و فزونی عدة زنان بر مردان سبب می‌شد كه یا تعدد زوجات رواج پیدا كند، یا عده‌ای از زنان به حال تجرد به سر برند، ولی برای مللی كه در میان آنها مرگ و میر فراوان بود ضرورت ایجاب می‌كرد كه كثرت زاد و ولد جبران كثرت مرگ و میر را بكند؛ به همین مناسبت، نازادی برای زن سرشكستگی به شمار می‌‌رفت. علت دیگر آن است كه مرد تنوع را دوست دارد؛ چنانكه سیاه‌پوستان آنگولا می‌گویند: «همیشه نمی‌توان در یك ظرف غذا خورد»؛ به علاوه مردان دوست دارند كه همسرانشان جوان باشند، در صورتی كه در اجتماعات اولیه زنان بسرعت پیر می‌شدند، و به همین جهت، خود غالباً مردان را به زناشویی جدید تشویق می‌كردند، تا بتوانند مدت درازتری غذای كودكان خود را تأمین كنند و، در عین حال، فاصلة میان دوره‌های حمل خود را طولانیتر سازند، بی‌آنكه از میل مردان در تولید نسل و دفع شهوت خود چیزی بكاهند. غالباً دیده شده كه زن اول شوهر خود را ترغیب می‌كرد تا زن تازه‌ای بگیرد كه كار او سبكتر شود و زن تازه برای خانواده اطفال دیگری بیاورد و بهره‌برداری و ثروت زیادتر شود. در نزد آن اجتماعات، طفل ارزش اقتصادی داشت، و زنان را به عنوان سرمایه‌ای می‌خریدند كه سود آن، كودكان نوزاد بوده است. در سازمان پدرشاهی، زن و فرزند همچون بندگان مرد به شمار می‌رفتند و هر چه عدد آنها زیادتر بود نمایندة فزونی ثروت مرد محسوب می‌شد. مرد فقیر با یك زن به سر می‌برد، ولی این چون ننگی برای وی بود و انتظار روزی را می‌كشید تا به مقام بلندی كه مردان چند زنه در برابر دیگران داشتند ارتقا پیدا كند.

تاریخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی