دانشنامه آزاد - حقوق مادری

بنابراین، ساده‌ترین صورت خانواده عبارت می‌شود از زنی كه با فرزندان خویش، در قبیلة اصلی خود، با مادر و برادرش به سر می‌برد؛ این شكل خانواده نتیجة طبیعی حیوانی بودن محض روابط میان زن و نوزادان وی، و جهل او نسبت به اهمیت حیاتی مرد در عمل تولید مثل بوده است. و نیز، در دورانهای اولیه، یك نوع دیگر ازدواج وجود داشته كه در واقع آن را می‌توان «زناشویی سرخانه» نامید: مرد قبیلة خود را ترك می‌گفته و به قبیله و خاندان زن می‌پیوسته و برای او، یا با او، برای خدمت به والدین زن كار می‌كرده است. در این صورت، نسبت فرزند از جانب مادر نگاه داشته می‌شده و ارث نیز از طریق مادر می‌رسیده است؛ حتی حق سلطنت نیز، غالب اوقات، از طرف زن به میراث می‌رسیده، نه از طرف مرد. ولی این «حق مادری» را نباید با تسلط مادر و مادرشاهی اشتباه كرد حتی در آن صورت كه میراث از طرف مادر انتقال می‌یافته،

تمام اختیار دارایی در چنگ زن نبود، بلكه تنها كاری كه زن داشته تسهیل تعیین روابط خویشاوندی بوده است، چه اگر چنین نمی‌شده، از لحاظ اهمالی كه مردم در تعیین روابط جنسی داشتند، علایم خویشاوندی به كلی از بین می‌رفته است. 35 آری، آنچه حقیقت دارد این است كه در هر نوع نظام اجتماعی زن دارای نفوذی است، ولو آنكه به حدودی محدود باشد، و این نتیجة طبیعی مكانت خاصی است كه وی از لحاظ وظیفة تقسیم غذا در منزل دارد، و همچنین نتیجة نیازمندی مخصوصی است كه مرد به او دارد و او می‌تواند از انجام آن خودداری كند. بعضی از اوقات، مخصوصاً در نواحی افریقای جنوبی، حكومت به دست زن افتاده است؛ در جزایر پلو هرگز رئیس قبیله به كار مهمی دست نمی‌زده است، مگر آنكه، بیشتر، نظر شورای خاصی را كه از زنان پیر تشكیل می‌شده جلب كند؛ در قبایل ایروكوئوی حق زنان در شورای قبیله، در رأی دادن و اظهار نظر كردن، با حق مردان برابر بوده است. زنان هندیشمردگان سنكا تا آن حد نیرومند بودند كه حق انتخاب رئیس را داشتند. همة اینها صحیح است، ولی جزو امور نادر به شمار می‌رود و در بیشتر قبایل اولیه وضع زن چندان با بردگی فاصله نداشته است. ناتوانی متناوبی كه از حیض دیدن برای زن فراهم می‌شود و او را از حمل سلاح عاجز می‌سازد، و همچنین مصرف شدن نیروی وی، از لحاظ زیستشناسی، برای حمل و شیردادن و پروردن كودك خود، همه از عواملی است كه او را از مقابلة با مرد بازداشته و ناچارش كرده است كه در تمام اجتماعات – جز در اجتماعات خیلی پست یا خیلی پیشرفته – به مقام پستی بسازد. نباید تصور كرد كه با پیشرفت مدنیت مقام زن هم بتدریج بالا رفته است؛ من باب مثال باید گفت كه وضع زن در یونان دورة پریكلس بسیار پست‌تر از وضع زن در میان هندیشمردگان امریكای شمالی بوده است. حقیقت امر این است كه زیادتر بودن حس همكاری زن، در تغییر وضع اجتماعی او بیشتر مؤثر بوده تا تربیت فرهنگی مردان و ملاحظة جهات اخلاقی.

تاریخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی