دانشنامه آزاد - روش آزمایش (اوردالی)

در بسیاری از حالات، دعوای میان دو نفر به صورت كشمكش و نزاع میان دو طرف متخاصم در برابر چشم عموم مردم درآمده، و این منازعه به اشكال مختلف، از مشتزنی بدون آزار، همان‌گونه كه در میان مردم صلحدوست اسكیمو وجود دارد، تا جنگ واقعی كه منجر به مرگ می‌شده، صورت می‌پذیرفته است. پاره‌ای از اوقات، مردم ابتدایی روش آزمایش (اوردالی) را برای حل مشكلات خود به كار می‌بردند، منتها، مثل مردم قرون وسطی، بر این عقیده نبودند كه، در نتیجة آزمایش، خداوند مجرم را آشكار و روسیاه خواهد كرد، بلكه عقیده داشتند كه این عمل، گرچه دور از عدالت باشد، برای پایان دادن به نزاعی كه ممكن است نسلهای متوالی قبیله‌ای گرفتار آن باشند بهترین طریقه به شمار می‌رود. یكی از نمونه‌های این روش آن بوده است

كه دو ظرف خوراك مشابه با یكدیگر، كه یكی از آنها زهرآلود بوده، در مقابل اتهام‌زننده و كسی كه مورد تهمت قرار گرفته می‌گذاشتند و به آنان خوردن غذا را تكلیف می‌كردند؛ چه بسیار ممكن بود كه شخص بی‌گناه ظرف مسموم را اختیار كند.

(و معمولاً سم طوری نبوده كه كشنده باشد)، ولی چون هر دو طرف به عادلانه بودن این روش اعتقاد داشتند، خصومت به این وسیله پایان می‌پذیرفته است. در بعضی از قبایل، عادت چنان بوده است كه چون شخصی به گناه خود اعتراف می‌كرده، ساق پایش را دراز می‌كرده و شخصی كه مورد تجاوز قرار گرفته به آن نیزه می‌زده است. در بعضی از جاها، كسی كه متهم بوده می‌ایستاده و آنان كه او را مورد تهمت قرار داده بودند به سمت او تیر پرتاب می‌كردند؛ اگر هیچ تیر به او اصابت نمی‌كرده تبرئه می‌شده، و اگر فقط یك تیر هم به او می‌رسیده محكوم می‌شده و به این ترتیب اختلاف پایان می‌پذیرفته است. روش آزمایش (اوردالی) از این صورت اولیه آغاز كرده، پس از آن، به شكل قوانین موسی و حموربی درآمده و بعداً صورت قرون وسطایی خود را پیدا كرده است. دوئل نوعی از آزمایش است، و مورخان گمان دارند كه دورة آن پایان پذیرفته است، ولی به روزگار ما دوباره دارد تجدید می‌شود. به این ترتیب، آشكار می‌شود كه از بعضی جهات، وجه اختلاف میان انسان اولیه و انسان عصر جدید بسیار كم، و تاریخ مدنیت بسیار كوتاه است.

تایخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی