ادوات و آلات اولیه

انسان اولیه، در عین آنكه به شكار می‌رفت و گله‌های خود را می‌چراند و به زیرورو كردن زمین مشغول بود، پیوسته در فكر یافتن وسایل مكانیكیی بود كه بتواند در حل هزاران مسئلة زندگی دستیار وی باشد. در آغاز كار، به این قانع بود كه از مواهب طبیعت استفاده كند، و به همین جهت میوه‌های زمین را برای خوراك، پوست و پشم حیوانات را برای پوشاك، و غارها را به عنوان مسكن خود به كار می‌برد. پس از آن شاید به این فكر افتاد (از آن جهت می‌گویم شاید كه جز حدس زدن چاره‌ای ندارم) كه از افزارها و حركات جانوران تقلید كند: می‌دید كه میمونها به دشمنان خود میوه یا سنگ پرتاب می‌كنند و گردو و صدف را، برای خوردن، با سنگ باز می‌كنند؛ و سگهای آبی بر روی رودخانه سد می‌سازند، و شمپانزه‌ها چیزی شبیه به كوخ بنا می‌كنند. چون نیرومندی فكین و دندانها و وسایل دفاع و شاخهای جانوران و استحكام پوست آنها را می‌دید، در صدد برآمد تا اسبابهایی بسازد كه كار اندامهای حیوانات از آنها ساخته باشد، به قول فرانكلین «انسان جانوری است كه افزار به كار می‌برد»

؛ ولی در این خصلت مانند بسیاری خصال دیگر كه به آنها افتخار می‌كنیم، از لحاظ درجه با حیوان امتیاز داریم نه از حیث نوع و طبیعت.

طبیعتی كه انسان اولیه را احاطه كرده بود ادوات و افزار بیشماری در اختیار او می‌گذاشت. انسان با چوب خیزران، نیزه و كارد و سوزن و بطری می‌ساخت و از شاخه‌های درخت، گاز و گیره تهیه می‌كرد، و با پوست درختان، طناب و پارچه‌های متنوع می‌بافت. از آنچه كه انسان برای خود ساخت، مهمتر از همه، چوبدستی و عصا بود؛ عصا با اینكه ابداعی بسیار ساده بود به اندازه‌ای به كار او می‌خورد كه رفته رفته رمز نیرومندی و اقتدار گردید، و مظاهر مختلف آن در عصای جادویی پریان و عصای موسی و عصای عاجی كنسولها، در حكومت روم قدیم، و عصایی كه قاضی یا پادشاه در دست می‌گیرد هنوز جلوه‌گر است؛ این عصا در كشاورزی به كار بذرافشانی می‌خورد و در كارزار، عنوان نیزه و پیكان و شمشیر و سرنیزه را پیدا می‌كرد. همچنین انسان از مواد معدنی و سنگها اسلحه و ادواتی ساخت، مانند چكش و سندان و دیگ و كارد و سرپیكان و اره و رنده و اهرم و داس و مته و جز آنها، كه امروز همة آنها را می‌توان در موزه‌ها دید. با صدف حیوانات، كه در كنار دریا به دست می‌آورد، قاشق و بشقاب و كاسه و تیغ و قلاب ماهیگیری ساخت، و نیز از شاخ و استخوان و پوست و دندان آنها افزارهای خرد و درشت دیگری برای خود فراهم آورد. برای همة این آلات و ادوات دسته‌های چوبی می‌ساخت و این دسته‌ها را یا به وسیلة الیاف و ریسمانها و پی حیوانات، یا با چسبی كه از خون درست می‌كرد، به افزار می‌پیوست – و این، خود، دلیلی است بر كمال مهارت و پیشرفت او در صنعت. استادی انسان اولیه مساوی و بلكه بیشتر از انسان متوسط در عصر حاضر بود، و اختلاف ما با آن مردم فقط در آن است كه معلومات و مواد و ادوات زیادتری در اختیار خود داریم، و هرگز نباید گفت كه طبیعت ما، از لحاظ نوع تفكر، با آن مردم تفاوت اساسی دارد. اگر متوجه شویم كه مردماولیه، هنگامی كه با اشكالی مواجه می‌شدند كه نتیجة حوادث زندگی روزانه‌شان بود، چگونه روح اختراع از خود نشان می‌دادند، بی‌اندازه دچار شگفتی می‌شویم. هم امروز یكی از بازیها و خوشگذرانیهای مورد علاقة مردم اسكیمو آن است كه از خانه‌های خود بسیار دور شوند و هیچ وسیله‌ای همراه نبرند و با هم، در تهیة زندگانی بدون وسیله، مسابقه‌ای برپا دارند.

• برچسب ها: ادوات و آلات اولیه،