دانشنامه آزاد - سحر و جادو

هنگامی كه انسان اولیه عالمی از ارواح برای خود ساخت، بدون آنكه ماهیت واقعی و تمایلات آنها را بداند، در صدد برآمد كه خشنودی آنها را جلب كند و از آنها در امور خود استمداد جوید؛ به این ترتیب است كه بر جانگرایی برای اشیا، كه ریشة دیانت اولیه است، عامل دیگر سحر و جادو افزوده شده است، و این سحر به منزلة روح شعایر دینی به شمار می‌رود. مردم پولینزی چنین می‌پندارند كه در جهان اقیانوسی پر از نیروی سحرآمیز وجود دارد به اسم مانا؛ و جادوگر كسی است كه بر این اقیانوس دست دارد و از آن در حل مشكلات برخوردار می‌شود.

روشهایی كه در ابتدا برای جلب كمك ارواح و، پس از آن، خدایان به كار می‌رفته «روش تقلیدی» بوده است؛ به این معنی كه هر كاری را كه انسان می‌خواسته خدایان انجام دهند، نظیر آن را می‌كرده و ظاهراً می‌خواسته است خدایان را به تقلید از خود وادار سازد؛ مثلا، اگر می‌خواستند باران ببارد، جادوگر آب بر زمین می‌پاشید، و برای آنكه بهتر تقلید شده باشد آب را از روی درختی به زمین می‌ریخت؛ از قبیلة كافرها چنین حكایت می‌كنند كه، هنگامی، خشكسالی آن قبیله را تهدید كرد، مردم آن از كشیش مبلغی خواستند تا چتر خود را باز كند و بر سر بگیرد و به كشتزار رود؛ در سوماترا زن نازا مجسمة طفلی درست می‌كند و در بغل می‌گیرد، به این امید كه هرچه زودتر جنینی در شكم او ظاهر شود. در مجمع‌الجزایر بابار، در مالزی، زنی كه آرزوی مادر شدن دارد عروسكی با پارچة قرمز درست می‌كند و پستان به دهان او می‌گذارد و اذكار سحری خاصی را، در ضمن، می‌خواند؛ پس از آن، كسانی را نزد مردم دهكده می‌فرستد تا همه‌جا این خبر را منتشر كنند كه وی باردار شده است و دوستان وی برای تبریك نزدیك او بیایند؛ و حقاً باید گفت كه تنها واقعیت لجوج است كه می‌تواند درخواست معصومانة این زن بیچاره را رد كند. در قبیلة دایاك، در بورنئو، هنگامی كه جادوگر می‌خواهد درد زادن را بر مادری آسان سازد، خود وی، در مقابل آن زن حركات وضع حمل را انجام می‌دهد، ‌به این خیال كه با نیروی سحر خود او را وادار به تقلید سازد و بچه به دنیا گام نهد؛ گاهی شخص ساحر سنگی به شكم خود می‌بندد و، در ضمن كار خود، آن را به جای طفل پایین می‌اندازد، تا جنین هم دریابد و پایین آید. در قرون وسطی، برای جادو كردن شخصی، صورت مومی او را می‌ساختند و در آن سوزن فرو می‌كردند؛ هندیشمردگان پرو عروسكی را به عنوان مجسمة شخص مورد نفرت می‌سازند و آن را می‌سوزانند و به این كار خود نام سوزاندن روح می‌دهند. تودة مردم عصر حاضر نیز، در خرافه‌پرستی خود، دست كمی از این مردم اولیه ندارند.

تاریخ تمدن ویل دورانت جلد اول مشرق زمین

عوامل كلی تمدن

تعریف تمدن

عوامل جغرافیایی‌‌ زمین شناختی تمدن

عوامل ‌ اقتصادی تمدن

عوامل نژادی تمدن

عوامل روانی تمدن

علل انحطاط و اضمحلال تمدنها

عوامل اقتصادی تمدن

از شكار تا برزگری

فقدان حس پیش‌بینی در ملل اولیه

آغاز دوراندیشی